Arbeidsomstandigheden en zwangerschap: waar moet de werkgever (onder meer) aan voldoen?

5 januari 2026

Een zwangerschap brengt voor werkgevers meer met zich mee dan enkel een werknemer die een aantal maanden met zwangerschaps- en bevallingsverlof gaat. Een zwangerschap brengt namelijk ook verplichtingen met zich mee met betrekking tot de arbeidsomstandigheden van de zwangere werknemer dan wel de werknemer die borstvoeding geeft. In deze blog zet ik een aantal van deze verplichtingen van de werkgever en rechten van de werknemer op een rij.

Arbeidsomstandighedenbesluit

Informatieplicht

Op grond van het Arbeidsomstandighedenbesluit dient de werkgever de werknemer actief te informeren over de risico’s van het werk tijdens zwangerschap en borstvoeding en de maatregelen die zijn genomen om de risico’s te voorkomen. Deze voorlichting dient plaats te vinden binnen twee weken nadat de zwangere werknemer of de werknemer die borstvoeding geeft hiervan melding heeft gedaan. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan (niet limitatief) lichamelijk zwaar werk, blootstelling aan schadelijke stoffen, blootstelling aan straling en trillingen, overmatige werkstress en onregelmatige diensten.

RI&E

De werkgever dient ook in de risico-inventarisatie en -evaluatie in het bijzonder aandacht te besteden aan de agentia, procédés en arbeidsomstandigheden zoals bedoeld in de bijlage bij de Europese Richtlijn die ziet op de bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van zwangere werknemers en werknemers die borstvoeding geven.

Inrichting van de arbeid

Daarbij dient de werkgever het werk zodanig in te richten dat het werk geen gevaren met zich mee kan brengen voor de veiligheid en gezondheid van de zwangere werknemer, voor de zwangerschap en het ongeboren kind en de borstvoeding. Hierbij dient ook gekeken te worden naar de inrichting van de arbeidsplaats, de productie- en/of werkmethode en het gebruik van arbeidsmiddelen. Indien dit voor de werkgever redelijkerwijs niet mogelijk blijkt, dient het werk tijdelijk aangepast te worden of dient een tijdelijke aanpassing van de arbeids- en rusttijden plaats te vinden. Als een tijdelijke aanpassing van het werk redelijkerwijs niet mogelijk blijkt te zijn, dient ander passende arbeid te worden aangeboden. Als dit voor de werkgever ook niet mogelijk blijkt te zijn, moet de werknemer tijdelijk worden vrijgesteld van de werkzaamheden.

Kolfruimte

Daarbij volgt uit het Arbeidsomstandighedenbesluit dat een zogenaamde kolfruimte beschikbaar moet worden gesteld. Deze kolfruimte moet af te sluiten zijn, voldoende privacy hebben, en moet de gelegenheid zijn of onmiddellijk gebruik kan worden gemaakt voor het nemen van rust. Er moet een deugdelijk (opvouwbaar) bed of een rustbank beschikbaar zijn. Daarbij moet het klimaat in de kolfruimte behagelijk en beheersbaar zijn en moet er voldoende verse lucht zijn. Bovendien moet er een koelkast staan waarin de melk kan worden geplaatst en moet er een voorziening zijn om flessen te kunnen reinigen en steriliseren. De kolfruimte moet uiteraard ook hygiënisch zijn. Een toilet is daarom geen geschikte kolfruimte. Ook mag er geen risico op gevaarlijke stoffen of verontreiniging bestaan.

Beperking fysieke belasting

Het is een zwangere werknemer of een werknemer die borstvoeding niet toegestaan om:

Tijdens de laatste drie maanden van de zwangerschap meer dan eenmaal per uur te hurken, knielen, bukken of staande voetpedalen te bedienen;
Tijdens de gehele zwangerschap en tot drie maanden na de bevalling meer te tillen dan 10 kilogram in één handeling;
Vanaf de twintigste week van de zwangerschap meer dan 10 keer per dag gewichten van meer dan 5 kilogram te tillen;
Vanaf de dertigste week van de zwangerschap meer dan 5 keer per dag gewichten van meer dan 5 kilogram te tillen.

Arbeidstijdenwet

Tijdens de zwangerschap en gedurende de borstvoeding heeft de werknemer ook recht op aangepaste werk- en rusttijden:

Tijdens de zwangerschap en tot zes maanden na de bevalling heeft de werknemer recht op 1/8^e van de dagelijkse werktijd aan extra betaalde pauze;
De werknemer heeft recht op een bestendig en regelmatig arbeids- en rusttijdenpatroon;
De werknemer wordt vrijgesteld van nachtdiensten, tenzij de werkgever aannemelijk maakt dat dit niet in redelijkheid van haar kan worden gevergd;
De werknemer mag gedurende negen maanden 1/4^e van de dagelijkse werktijd aan borstvoeding en/of kolven besteden;
De werknemer mag niet worden verplicht om meer dan 10 uren per dienst te werken, meer dan gemiddeld 50 uren per week in elke periode van vier aangesloten weken te werken en gemiddeld 45 uren per week in elke periode van 16 aaneengesloten weken te werken;
De werknemer wordt in staat gesteld om de noodzakelijke zwangerschapsonderzoeken tijdens werktijd te ondergaan.

Let op: als er geen kolfruimte beschikbaar is moet de werkgever de werknemer in staat stellen om thuis borstvoeding te geven of te kolven, dan wel een deugdelijk alternatief te bieden. De daarbij komende reistijd geldt in dat geval als werktijd.

Conclusie

Al met al heeft de werkgever best veel verplichtingen als een werknemer zwanger is dan wel borstvoeding geeft. De werkgever heeft een behoorlijke informatieplicht en dient te voldoen aan haar zorgplicht. Hoe dan ook dienen de arbeidsomstandigheden zodanig ingericht te worden dat de zwangerschap en de gezondheid niet in gevaar komen.

Heeft u behoefte aan nadere bijstand en/of advies over de arbeidsomstandigheden bij zwangerschap, neemt u dan vooral contact op met Joëlle Versluis of één van onze andere advocaten arbeidsrecht.