Verplicht terug naar kantoor | Cleerdin & Hamer advocaten

Verplicht terug naar kantoor: werkgever mag 40%-aanwezigheidseis invoeren

17 november 2026

Thuiswerken (al dan niet gedeeltelijk) is tegenwoordig meer de regel dan uitzondering en voor veel werknemers een vanzelfsprekend onderdeel van de arbeidsrelatie. Toch kan een werkgever onder omstandigheden verlangen dat werknemers vaker op kantoor aanwezig zijn en is de vrijheid van werknemers om zelf te bepalen waar zij hun werk uitvoeren niet onbegrensd. Dat blijkt uit een recente uitspraak van de Rechtbank Amsterdam over het thuiswerkbeleid van Booking.com.

Wijziging van “vrijblijvend” thuiswerkbeleid

In de uitspraak van de Rechtbank Amsterdam stond de wens van Booking.com om haar thuiswerkbeleid te wijzigen centraal. In het beleid werden werknemers eerder aangemoedigd om minimaal 40% van hun werktijd op kantoor te werken. Booking wilde het beleid zodanig wijzigen dat de aanwezigheid verplicht zou worden gesteld.

Hiertoe voerde Booking aan dat fysieke aanwezigheid belangrijk is voor de bedrijfscultuur, de onderlinge verbondenheid en de samenwerking tussen werknemers. Ook zou het werken op kantoor bijdragen aan de opleiding en ontwikkeling van werknemers, met name van nieuwe medewerkers.Het bestaande, vrijblijvende beleid bleek volgens Booking onvoldoende effectief. Slechts een klein deel van de werknemers voldeed aan de “aanmoediging” om tenminste 40% op kantoor te werken. Daarom wilde Booking de aanwezigheidsplicht daadwerkelijk invoeren. Booking heeft om die reden een voorstel neergelegd bij de Ondernemingsraad (OR) om het thuiswerkbeleid te wijzigen. De OR heeft hiervoor namelijk een instemmingsrecht.

De OR stemde echter niet in met deze wijziging. De OR wees onder meer op de extra reistijd en -kosten, de gevolgen voor werknemers met zorgtaken en gezondheidsproblemen en de privacyaspecten van het controleren van de aanwezigheid. Ook vond de OR dat Booking onvoldoende had onderzocht of minder ingrijpende alternatieven mogelijk waren.

Booking heeft vervolgens de kantonrechter verzocht om vervangende toestemming te verlenen op grond van artikel 27 lid 4 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR).

De beslissing

De Rechtbank Amsterdam stelde Booking in het gelijk en verleende vervangende toestemming voor de wijziging van het thuiswerkbeleid.

Op grond van artikel 27 WOR heeft de OR bij bepaalde besluiten van de werkgever een instemmingsrecht. Wanneer de OR instemming weigert, kan de werkgever de kantonrechter om vervangende toestemming vragen. De kantonrechter geeft slechts toestemming, indien de beslissing van de OR om geen instemming te geven onredelijk is, of het voorgenomen besluit van de ondernemer gevergd wordt door zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen.

Naar het oordeel van de kantonrechter was de beslissing van de OR om instemming te onthouden onredelijk. De door Booking aangevoerde belangen, waaronder samenwerking, bedrijfscultuur en de ontwikkeling van werknemers, waren voldoende overtuigend.Daarnaast vond de kantonrechter de gekozen aanwezigheidsplicht van 40% redelijk. Werknemers behouden daarmee immers de mogelijkheid om het grootste deel van hun werktijd thuis te werken. Ook woog mee dat Booking een overgangsperiode van zes maanden had opgenomen, zodat werknemers zich op de nieuwe situatie konden voorbereiden.

Daarbij was er in het nieuwe beleid een hardheidsclausule opgenomen zodat er ruimte bleef bestaan voor individuele uitzonderingen. Via deze hardheidsclausule kan rekening worden gehouden met werknemers voor wie de aanwezigheidsplicht vanwege bijzondere persoonlijke omstandigheden tot problemen zou leiden. Wel zal Booking ervoor moeten zorgen dat er voldoende werkplekken beschikbaar zijn voor werknemers die verplicht op kantoor moeten werken.

Gevolgen voor werkgevers

Deze uitspraak is relevant voor werkgevers die hun thuiswerkbeleid willen aanscherpen. De uitspraak bevestigt dat een werkgever onder omstandigheden mag verlangen dat werknemers een minimumpercentage van hun werktijd op kantoor aanwezig zijn.

Dat werknemers gewend zijn geraakt aan thuiswerken, betekent dus niet dat zij een blijvend recht hebben om zelf hun werkplek te bepalen. Dat betekent overigens niet dat iedere werkgever zonder meer een verplichte terugkeer naar kantoor kan invoeren. Een beleidswijziging moet zorgvuldig worden voorbereid en onderbouwd. De werkgever moet duidelijk kunnen maken welk bedrijfsbelang met de wijziging wordt gediend en waarom de gekozen maatregel daarvoor redelijk is.

Gevolgen voor werknemers

Voor werknemers betekent deze uitspraak dat een bestaande mogelijkheid om thuis te werken niet automatisch een recht op onbeperkt thuiswerken oplevert. Een werkgever kan het beleid wijzigen wanneer daarvoor voldoende redenen bestaan en de belangen van werknemers op een zorgvuldige manier worden meegewogen. Dat neemt echter niet weg dat persoonlijke omstandigheden relevant blijven.

Conclusie: thuiswerken is geen absoluut recht

Met deze uitspraak maakt de Rechtbank Amsterdam duidelijk dat een werkgever onder omstandigheden mag verlangen dat werknemers een minimumpercentage van hun werktijd op kantoor doorbrengen. Het belang van persoonlijk contact, samenwerking en de ontwikkeling van werknemers kan daarvoor een voldoende rechtvaardiging vormen.

Tegelijkertijd laat de uitspraak zien dat de belangen van individuele werknemers niet uit het oog mogen worden verloren. Een zorgvuldige belangenafweging, een redelijke overgangsregeling, voldoende werkplekken en ruimte voor uitzonderingen blijven belangrijk.

Heeft u vragen over het thuiswerkbeleid van uw onderneming of van uw werkgever? Neemt u dan vooral contact op met Joëlle Versluis.

Recente berichten

Strafrecht

Familierecht

Civiel recht

Bestuursrecht