Uw smartphone in uw strafzaak? Dit moet u weten!

25 februari 2026

Uw smartphone kan in een strafproces een van de belangrijkste bronnen van informatie zijn. Politie en justitie halen steeds vaker bewijs uit telefoons van verdachten. Strafzaken waarbij het bewijs grotendeels rust op smartphonegegevens zijn allang geen uitzondering meer. Dat geldt niet alleen voor de zogenaamde PGP-telefoons, maar ook voor de smartphone die u dagelijks gebruikt.

Berichten (WhatsApp, Signal), verwijderde appjes, locatiegegevens, zoekgeschiedenis en opgeslagen afbeeldingen: allemaal kunnen ze worden onderzocht en gebruikt als bewijs in een strafzaak. Uw telefoon kan een zeer gedetailleerd beeld geven van uw privéleven.

Daarom gelden er strikte regels voor het doorzoeken van een telefoon. In dit artikel leest u stap voor stap wat er op u afkomt als uw telefoon in uw strafzaak wordt gebruikt.

Stap 1: Politie vraagt om uw toegangscode – moet u die geven?

Het korte antwoord: nee, dat bent u niet verplicht. Deze vraag kan u onmiddellijk na inbeslagname van uw telefoon worden gesteld. Dat is ook wel begrijpelijk: zelfs specialisten van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) kunnen een toestel niet altijd kraken.

De politie heeft er dus belang bij dat uw telefoon ‘open’ is. Zij zal u ervan proberen te overtuigen dat dit ook in uw belang is. Dat is het niet. Wacht in elk geval met het afgeven van uw code tot u uw advocaat gesproken heeft!

Ook het politieonderzoek kan wel een paar uren vertraging verdragen. In de zeldzame gevallen waarbij wel veel spoed is vereist, kan de politie u zo spoedig mogelijk met een advocaat in contact brengen. U kunt daar gerust zelf om vragen. Vaak zult u merken dat het dan met de spoed wel meevalt.

Kan de politie uw vinger of gezicht gebruiken?

Veel telefoons kunnen geopend worden met de vinger of het gezicht van de eigenaar. De politie mag in sommige gevallen lichte dwang gebruiken om uw telefoon te ontgrendelen via biometrie. Een vinger afhakken mag dus niet, maar een vinger van uw geboeide handen op uw telefoon leggen mag wel. Dat mag echter alleen onder bepaalde voorwaarden. Daarom is de politie nog steeds heel geïnteresseerd in uw code.

Dreiging met “destructief onderzoek”

Soms waarschuwt de politie dat uw telefoon beschadigd kan raken als deze technisch moet worden geopend. Dit wordt ook wel een destructief onderzoek genoemd. Dit is geen loze dreiging, maar gebeurt niet standaard direct na inbeslagname.

U heeft tijd om dit met uw advocaat te bespreken. Die kan u bijvoorbeeld adviseren om de code pas af te geven wanneer een machtiging van de rechter-commissaris is afgegeven.

Stap 2: Mag de politie zomaar uw telefoon doorzoeken?

Zelfs als de politie uw toegangscode heeft, mag zij uw telefoon niet automatisch doorzoeken. Recent werd in de Oostenrijkse zaak Landeck door het Hof van Justitie een nadere uitleg gegeven van bestaande Europese regelgeving, die daarna door onze eigen Hoge Raad in 2025 is verwerkt.

Het gevolg hiervan is dat de officier van justitie veel vaker een machtiging van de rechter-commissaris nodig heeft om een smartphone te onderzoeken. Daarom vraagt de politie tegenwoordig veel vaker toestemming aan een verdachte om zijn telefoon te doorzoeken. Hiervoor ligt dan vaak ook het passende formulier al klaar.

Moet u toestemming geven?

In geen geval moet u toestemming geven voor het doorzoeken van uw telefoon zonder uw advocaat te raadplegen. Bij verhoor heeft u recht op een advocaat en kunt u het bespreken. De keuze kan best lastig zijn.

Toestemming geven voor het doorzoeken van uw telefoon kan voordelen hebben:

Mogelijk staat er ontlastend bewijs op uw telefoon;
U krijgt uw telefoon mogelijk sneller terug.

Maar:

Na het geven van toestemming verliest u controle over de gegevens in uw telefoon;
Ook vergeten berichten of afbeeldingen kunnen belastend voor u zijn: via deelname aan appgroepen slaat uw telefoon soms veel meer op dan u denkt!
De politie kan ook veel verwijderde gegevens terughalen.

Het weigeren van toestemming is daarom in veel gevallen een veilige keuze. Ook als u ‘niets te verbergen heeft’ zoals vaak gezegd wordt. Houd er wel rekening mee dat de rechter-commissaris alsnog een machtiging kan verlenen. U heeft het dus niet helemaal in eigen hand.

Stap 3: Wanneer krijgt u uw telefoon terug na inbeslagname?

Als u vastzit, wilt u niets liever dan vrijgelaten worden. Als u eenmaal op vrije voeten bent dan vraagt u zich af: wanneer krijg ik mijn telefoon terug?

Vaak geldt: geduld is een schone zaak! Als de verdenking niet zo ernstig is en de telefoon weinig bijzonders bevat, dan geeft het Openbaar Ministerie hem vaak na enkele weken al terug. Dan kunt u hem op het politiebureau gaan ophalen. Meteen een procedure starten is daarom vaak niet zo zinvol en u maakt onnodige kosten.

Een klaagschrift indienen bij de rechtbank

Als u uw telefoon niet binnen enkele weken terug heeft, dan kunt u zich tot de rechter wenden. Hiervoor heeft u uw advocaat nodig.

Wat vindt de rechter belangrijk?

De rechter zal moeten beoordelen of de inbeslagname van uw telefoon écht nodig is in het belang van het strafrechtelijk onderzoek: “het belang van strafvordering vordert het voortduren van beslag”. Dat is het geval als de rechter denkt dat op uw telefoon belastende informatie gevonden kan worden.

De rechter kijkt hiervoor naar het bewijs dat er tegen u ligt. Met uw advocaat kunt u bespreken welke indruk het bewijs geeft. Niet alleen is belangrijk of u mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd, maar ook of het logisch is dat uw telefoon daarbij informatie kan verschaffen.

Voor u belangrijk: een klaagschrift is niet gratis

Vaak vormen de kosten de belangrijkste reden om wel of geen klaagschrift in te dienen. Een dergelijke procedure valt niet binnen de vergoeding die uw advocaat voor het bijstaan van u in uw strafzaak krijgt. Daarom liggen de kosten van een klaagschriftprocedure soms hoger dan de waarde van uw telefoon.

U moet ofwel de kosten van uw advocaat voor deze procedure zelf betalen of uw advocaat kan voor de procedure een aparte toevoeging aanvragen.

Die toevoeging is alleen mogelijk als:

Uw inkomen onder de grens ligt;
De (aantoonbare) waarde van uw telefoon hoger is dan €500.

Belangrijk is dus dat u in overleg met uw advocaat een inschatting maakt van uw kansen. Soms leidt het starten van een procedure er al toe dat de officier van justitie alsnog besluit uw telefoon terug te geven. Ook zonder procedure kan uw advocaat overigens in overleg treden met de officier van justitie.